هشدار به استفاده کنندگان از پیام رسان ها

اغلب پیام رسانهای موجود ادعا می کنند که پیام های کاربران را رمزنگاری می کنند. این رمز نگاری به دو صورت انجام می شود، رمزنگاری انتها-به-انتها و رمزنگاری انتها-به-سرور. در مدل اول، پیام در مبداء رمز میشود و فقط در مقصد رمزگشایی میشود. هیچ موجودیت میانی از جمله خود سرویس دهنده امکان دسترسی به محتوای پیام را ندارد. در حالت دوم، پیام به مقصد سرویس دهنده رمز شده، در آنجا باز شده و مجددا به مقصد نهایی رمز میشود. بدیهی است، در این حالت، سرویس دهنده به محتوای پیام دسترسی دارد. تقریبا همه پیام رسان ها (ادعا می کنند که) از رمزنگاری انتها-به-انتها استفاده میکنند.

برای رمز نگاری، الگوریتم های متفاوتی موجود است و هرکدام کاربرد خود را دارند، اما در اغلب پیام رسانها از الگوریتم های رمز نامتقارن استفاده می شود که در آن هر کاربر یک جفت کلید دارد: کلید خصوصی و عمومی. کلید خصوصی هر کاربر فقط در اختیار خودش قرار داد ولی کلید عمومی در اختیار همه است. این جفت کلید دو کارکرد مهم دارند:

1. اگر کاربر "الف" پیام "پ" را با کلید عمومی کاربر "ب" رمزنگاری و ارسال کند، فقط و فقط کاربر "ب" که کلید خصوصی مربوطه را دارد، می تواند پیام ارسالی را رمزگشایی نماید.
2. اگر کاربر "ب" بخواهد مطمئن شود که کاربر "الف" پیام "پ" را ارسال کرده است، از وی می خواهد پیام را با کلید خصوصی خودش رمز کند. در این صورت کاربر "ب" می تواند با استفاده از کلید عمومی "الف" پیام را رمز گشایی کرده و مطمئن شود از طرف "الف" فرستاده شده است. به این عمل، امضای پیام گفته می شود.

بیشتر پیام رسان ها فقط قسمت اول را انجام می دهند، در نتیجه مسئولان چنین سیستم هایی می توانند از طرف یکی از دوستانتان برای شما پیام بفرستند! یا بدون اطلاع هر دو طرف کلیدهای یکی از طرفین را تغییر داده و پیام ها را شنود کنند. در پست دیگری به این موضوع خواهم پرداخت.

وقتی شما گوشی تان را گم می کنید، از دست می دهید یا عوض می کنید یا وقتی علاوه بر گوشی از نسخه دسکتاپ این نرم افزارها هم استفاده می کنید، انتظار دارید که همه پیام هایتان به گوشی جدید منتقل شود یا گوشی و دسکتاپ تان محتوای یکسان و بروز را به شما نشان بدهند. مشکل از همینجا شروع میشود!

پیام رسان ها برای فراهم کردن سرویس فوق، باید یک کپی از کل تاریخچه فعالیت شما را در سرورهای خودشان نگهدارند. هرچند در بیشتر موارد این کپی ها رمز شده نیستند و دولت و مسئولان آن سرورها به محتوای پیام ها دسترسی دارند، ولی بیایید فرض کنیم که تاریخچه شما به صورت رمز نگاری شده روی سرورهای پیام رسان ذخیره شده اند. در این صورت، هنگامی که شما می خواهید پیام هایتان از یک گوشی به گوشی دیگر منتقل شود یا  همزمان دسکتاپ هم داشته باشید، بله درست حدس زدید! سرور نیاز دارد که کلید خصوصی شما را داشته باشد تا بتواند پیام ها را با گوشی جدیدتان به اشتراک بگذارد!!! و بدتر از آن، چون معلوم نیست چه اتفاقی برای گوشی شما خواهد افتاد (ممکن است بسوزد، دزدیده شود و ... ) و در زمان درخواست انتقال پیام ها ممکن است به گوشی دسترسی نداشته باشید، به خاطر "راحتی شما" و فراهم کردن امکان بازیابی پیام ها، پیام رسان ها یک کپی از کلید خصوصی شما را نزد خودشان نگه می دارند. بله، نگه می دارند! 

واضح است که اگر بخواهند یا مجبور شوند، می توانند با این کلید محتوای تمام پیام های شما را در اختیار بگیرند.

از آنجایی که اغلب پیام رسانهای داخلی سرویس فوق الذکر را پشتیبانی می کنند، به احتمال بسیار زیاد (شما بخوانید حتما) یک کپی از کلید ها را پیش خودشان نگه می دارند. لذا این پیام رسان ها می توانند به دستور دولت، مقامات قضایی و امنیتی، و حتی برای مقاصد تجاری و شخصی خود از محتوای پیام های شما مطلع شده، به اشتراک بگذارند و یا بهره برداری نمایند.

جهت اطلاع شما تلگرام نیز همین مسئله را دارد. با این حال تلگرام:

1. علاوه بر پیام های معمولی که از این مدل استفاده می کنند، پیام مخفی هم دارد که در جایی ذخیره نمی شود و بعدا هم قابل بازیابی نیست و با دیگر ابزارها و دسکتاپ هم به اشتراک گذاشته نمی شود.
2. تا کنون مقاومت بسیار خوبی در مقابل درخواست های دولت های مختلف از خود نشان داده و به نظر میرسد در آینده هم بر اصول خود ثابت قدم خواهد ماند.

با این حال، امنیت کاربران تلگرام وابسته به میزان پایداری مدیرانش در مقابل این درخواست ها و نیز قدرت سیستم قضایی کشور محل ثبت شرکت تلگرام است.

نکته ای که کاربران، به وِیژه در ایران، باید به آن توجه داشته باشند این است که با استفاده از هرگونه پیام رسان، بخشی از اطلاعات شما در اختیار کسانی قرار می گیرد که می توانند بدون اجازه و اطلاع شما از آن اطلاعات به سود خودشان یا علیه شما (یا هردو) بهره برداری نمایند. در نتیجه این شما هستید که باید تصمیم بگیرید کدامیک ضرر یا خطر کمتری برایتان دارد و اطلاعات شخصی تان دست چه شرکت و افرادی باشند بهتر است.